Nasze środowisko

Jesteśmy elementem środowiska naturalnego Ziemi. Jesteśmy jednocześnie najbardziej odpowiedzialni za jej stan. Zrozumieliśmy już, że jakość naszego życia fundamentalnie zależy od stanu naszej planety, a jej zasoby są ograniczone. Tworząc wizję naszej przyszłości nie sposób o tym zapominać. A przecież zbyt często zapominamy.

System neoliberalnego kapitalizmu opiera się na wpisanej w kodeksach spółek zasadę pogoni za zyskiem za wszelką cenę. Zrozumieliśmy, że tak dłużej być nie może. Powstrzymajmy niszczenie środowiska, bo niszczy ona jakość naszego życia. Wyprodukowane towary i finansowy zysk nie zastąpią nam tego, co tracimy degradując warunki, w jakich żyjemy. Powstrzymajmy ten proces tworząc wizję świata, w jakim chcielibyśmy żyć.

Wyciągając wnioski z publikowanych na naszej stronie tekstów i nadesłanych do tej pory komentarzy wyłoniliśmy następujące propozycje programowe dla V RP – Polski fair.

(Niektóre ze składanych tu propozycji mają charakter alternatywny lub nie są jeszcze dostatecznie zdefiniowane. Mamy nadzieję, że w toku dalszej dyskusji uda się nam wybrać najwłaściwsze konkretne rozwiązania.)

Czytaj dalej Nasze środowisko

Społeczeństwo

Społeczeństwo to ogół ludzi na danym obszarze: w państwie, grupie państw, świecie, posiadających wspólne, stale modyfikujące się, cechy szeroko pojętej kultury i wzajemnych relacji społecznych.

Komunikacja społeczna i będąca w znacznej mierze jej skutkiem polityka są procesami mającymi wpływ na ich kształtowanie. To niekończący się proces. Czy zmierza ku postępowi – poprawie jakości wspólnego życia? To zależy od wartości, jakie leżą u podstaw danej kultury i skuteczności społecznej komunikacji. Debata społeczna oparta o różne wartości trwa.

Chcielibyśmy, aby dominowały te z nich, które są korzeniami rozwoju i postępu, a nie destrukcji. Chcielibyśmy, aby ta debata znalazła swoje odzwierciedlenie także w miejscu, gdzie wspólnie tworzymy wizję pożądanej przyszłości.

Wyciągając wnioski z publikowanych na naszej stronie tekstów i nadesłanych do tej pory komentarzy wyłoniliśmy następujące propozycje programowe dla V RP – Polski fair.

(Niektóre z propozycji mają charakter alternatywny lub nie są jeszcze dostatecznie zdefiniowane. Mamy nadzieję, że w toku dalszej dyskusji uda się nam wybrać najwłaściwsze konkretne rozwiązania.)

Czytaj dalej Społeczeństwo

Gospodarka i finanse

System gospodarczy i finansowy od samych podstaw kształtuje relacje społeczne i jakość naszego życia. Istotą procesu wspólnego gospodarowania jest wytwarzanie dóbr i usług, zapewniających zaspokojenie potrzeb społeczeństwa. Gospodarka to także zasady kierujące ich dystrybucją, redystrybucją, sferą pracy i wymiany. W wyniku działania przyjętych prawem i bezprawiem zasad nasze życie regulowane jest także przez system pieniężny – finanse.

Nie można nie zauważyć, że gospodarka i system finanse wiążą się ze wszystkimi ważnymi sferami naszego życia. Stanowią nie tylko o jakości naszego życia, ale także decydują o relacjach pomiędzy ludźmi – relacjach społecznych – tworzeniu się klas, warstw i środowisk społecznych.

System gospodarczy i finansowy – w tym przypadku tzw. „kapitalizm wolnorynkowy” – przybrał w ostatnich dziesięcioleciach szczególnie ekstremalną formę neoliberalizmu. Jego skutkami są narastające lawinowo nierówności społeczne w świecie i w ramach społeczeństw tzw. „państw demokratycznych”, dominacja dysponentów kapitału nad demokratycznymi sposobami sprawowania władzy ekonomicznej.

Pozbawiony wad model gospodarowania prawdopodobnie nie jest możliwy. Ale to właśnie oznacza, że budując WIZJĘ V Rzeczpospolitej – Polski fair, powinniśmy poszukiwać rozwiązań, które byłyby najlepszym przybliżeniem do ideału. Wyciągając wnioski z publikowanych na naszej stronie tekstów i nadesłanych do tej pory komentarzy wyłoniliśmy następujące propozycje programowe dla V RP – Polski fair.

(Niektóre z propozycji mają charakter alternatywny lub nie są jeszcze dostatecznie zdefiniowane. Mamy nadzieję, że w toku dalszej dyskusji uda się nam wybrać najwłaściwsze konkretne rozwiązania.)

Czytaj dalej Gospodarka i finanse

Sprawiedliwość społeczna

Sprawiedliwość rozumiemy jako prawo każdej istoty ludzkiej do godnego życia, a więc wspólny obowiązek pomocy najsłabszym. Sprawiedliwość to również stworzenie równych szans nie tylko do indywidualnego rozwoju, ale i do rozwoju wspólnoty – budującej relacje między ludźmi.

Niezależnie od konieczności spełnienia powyższych warunków, sprawiedliwość rozumiemy także jako prawo każdego człowieka do czerpania ze wspólnie wytworzonych dóbr proporcjonalnie do własnego wkładu pracy i rozumu w to dobro, w akceptowalnych społecznie proporcjach. Sprawiedliwość społeczną rozumiemy też jako równość praw i równość wobec prawa każdego człowieka, oraz prawo do osobistej wolności, o ile nie staje ona w sprzeczności z wolnością i prawami innych obywateli.

Niestety we współczesnej Polsce i we współczesnym świecie daleko do spełnienia tego zestawu wartości.

 

Gdyby państwo działało w obiektywnym interesie obywateli, to poprzez podejmowane decyzje polityczne i stanowione prawo przeciwdziałałoby nadmiernym nierównościom oraz dbało o realne wdrożenie pełni praw człowieka i obywatela, w tym jego praw socjalnych i materialnych. Niestety tak nie jest, a idealny model prawdopodobnie nie jest możliwy. Ale to właśnie oznacza, że budując WIZJĘ V Rzeczpospolitej – Polski fair, powinniśmy poszukiwać rozwiązań, które byłyby najlepszym przybliżeniem do ideału.

Wyciągając wnioski z publikowanych na naszej stronie tekstów i nadesłanych do tej pory komentarzy, wyłoniliśmy następujące propozycje programowe dla V RP – Polski fair.

(Niektóre z propozycji mają charakter alternatywny lub nie są jeszcze dostatecznie zdefiniowane. Mamy nadzieję, że w toku dalszej dyskusji uda się nam wybrać najwłaściwsze konkretne rozwiązania.)

Czytaj dalej Sprawiedliwość społeczna

Demokracja

Gdyby demokracja działała prawidłowo, to podejmowane decyzje polityczne oraz stanowione prawo działałoby zawsze w obiektywnym interesie obywateli. Niestety tak nie jest, a idealny model prawdopodobnie nie jest możliwy. Ale to nie znaczy, że budując WIZJĘ V Rzeczpospolitej – Polski fair, nie powinniśmy poszukiwać rozwiązań, które byłyby najlepszym przybliżeniem do ideału.

Wyciągając wnioski z publikowanych na naszej stronie tekstów i nadesłanych do tej pory komentarzy wyłoniliśmy następujące propozycje programowe dla V RP – Polski fair.

(Niektóre z nich mają charakter alternatywny lub nie są dostatecznie precyzyjnie zdefiniowane. Mamy nadzieję, że w toku dalszej dyskusji uda się nam wybrać najwłaściwsze rozwiązania.)

PROPOZYCJE PROGRAMOWE dla V RP:

ORDYNACJA WYBORCZA

Wprowadzenie ordynacji wyborczej, która nie „marnuje” głosów oddanych przez wyborców. Taką ordynacją jest system wyborczy: Single Transferable Vote (STV) „pojedynczego głosu przechodniego”. Łączy ona zalety metod większościowych i proporcjonalnych, nie mając jednocześnie większości ich wad.

Opiera się na głosowaniu preferencyjnym – nie zaznaczamy krzyżykiem jednego kandydata, a szeregujemy ich od naszym zdaniem najlepszego do najgorszego z możliwością wyboru z różnych list. Ta ordynacja powoduje, że minimum głosów wyborców jest „zmarnowanych”. Więcej można przeczytać tutaj.

KOMUNIKACJA SPOŁECZNA

Nie ma demokracji bez rzetelnej komunikacji publicznej. Niezbędna jest zatem jej reforma. Media publiczne należy finansować wyłącznie z budżetu państwa. Wysokość tego finansowania należy ustalić ustawowo, a nie poprzez decyzje rządowe. Media publiczne nie powinny emitować reklam. Telewizja publiczna powinna być przedsiębiorstwem społecznym lub państwowym, a nie spółką prawa handlowego. Powinna być nadzorowana przez Radę wybieraną spośród autorytetów kultury i nauki.

Należy stworzyć transparentne programy finansowania misji edukacji i kultury – na zasadzie podobnej do funkcjonowania Państwowego Instytutu Sztuki Filmowej – a zatem, kto chce zarabiać na prowadzeniu biznesu medialnego musi składać się na koszty medialnej działalności publicznej. Z tych środków powinno  budować się dostępną powszechnie „domenę publiczną” w internecie i wspierać inicjatywy obywatelskie NGO o dużym znaczeniu kulturotwórczym i informacyjno-opiniodawczym.

LISTY WYBORCZE

Rozwiązanie problemu tzw. „jedynek”. Wyborcy mają skłonność do oddawania głosu na pierwszą osobę na liście danego komitetu wyborczego. Część wyborców, głosując na dane ugrupowanie polityczne czuje się zwolniona z rozważenia wyboru konkretnego kandydata z listy. Oddając głos na pierwszego z listy głosuje bardziej na ugrupowanie niż na jego konkretnego przedstawiciela. To preferuje kandydatów wskazanych przez partię lub komitet wyborczy. Aby skłonić wyborców do bardziej przemyślanej decyzji proponuje się zastosowanie okrągłych list wyborczych lub losowania kolejność nazwisk na liście ugrupowania.

PROGI WYBORCZE

Obniżenie 5 procentowego progu, który decyduje o uzyskaniu mandatów w parlamencie przez partię lub ugrupowanie, do progu 2 lub 3 procentowego.

FINANSOWANIE UGRUPOWAŃ POLITYCZNYCH

Finansowanie partii i komitetów wyborczych uzyskujących określone poparcie wyborców odpisami podatkowymi. Obywać by się to miało analogicznie jak finansujemy organizacje pozarządowy pożytku publicznego podczas składania zeznań podatkowych. Nie musiałby to być 1%, jak ma to miejsce przy finansowaniu NGO-sów. Ten system pozwalałby na praktyczne, coroczne weryfikowanie poparcia dla poszczególnych ugrupowań politycznych. Ten system zachowywałby zasadę finansowania ugrupowań politycznych z budżetu, ale wysokość dotacji zależałaby od aktualnego poparcia wyborców.

Należałoby uczynić wydatkowanie uzyskanych środków finansowych przez ugrupowania polityczne absolutnie transparentnym poprzez publikację wszystkich wydatków ze szczegółowym opisem w internecie.

Nie cały fundusz powinien być w dyspozycji kierownictwa partii lub ugrupowania. Co najmniej 60% środków powinno pozostawać w dyspozycji konkretnych posłów z przeznaczeniem na usługi eksperckie i kampanie informacyjne. Pozwoli to posłom nie ulegać szantażowi lidera ugrupowania.

KOMPETENCJE W SAMORZĄDZIE

Wzmocnienie kompetencji ciał wybieranych w strukturze samorządu kosztem organów wykonawczych. W szczególności umocnienie ich kompetencji przy zatrudnianiu w urzędach i spółkach samorządowych.

SENAT

Przekształcenie Senatu w izbę strategicznego planowania i nadanie tym projektom specjalnego znaczenia. Zmiana trybu wybierania Senatorów na STV.

ZDEMOKRATYZOWAĆ EUROPĘ

Prowadzić działania polityczne i dyplomatyczne na rzecz demokratyzacji Unii Europejskiej. Umocnić pozycję Polski w strukturach UE. Podjąć działania zmierzające do wyłonienia demokratycznego Zgromadzenia Konstytucyjnego UE i stworzenia projektu Europejskiej Konstytucji. Podjąć działania dyplomatyczne zmierzające do reformy polityki finansowej i monetarnej UE. W tym eliminacja Paktu Fiskalnego na rzecz paktu społecznego. Pozbawić Europejski Bank Centralny prawa do prowadzenia polityki ratowania banków prywatnych. Domagać się umożliwienia bankom państwowym kreacji pieniądza. Ograniczyć kompetencje Komisji Europejskiej na rzecz Parlamentu Europejskiego.

Praworządność

Prawo i jego stosowanie – praworządność – są warunkiem istnienia każdego społeczeństwa. Praworządność bywa zagrożona przez niesprawność jej wymierzania albo egzekucji. Jej poprawne funkcjonowanie jest warunkiem istnienia państwa, i o ile prawa są sprawiedliwe, jest warunkiem istnienia sprawiedliwości oraz racjonalności wzajemnego funkcjonowania.

Praworządność to nie tylko „dobre prawo” – stanowione zgodnie ze świadomą wolą i interesem społeczeństwa – ale także jego sprawne i sprawiedliwe stosowanie. Niestety, jeszcze tak w Polsce nie było, aby można było powiedzieć, że satysfakcjonuje nas stan praworządności. W ostatnim okresie jest ona szczególnie zagrożona przez politykę IV RP, która podporządkowała i nadal podporządkowuje stosowanie prawa politycznej woli partii i jej liderów.

Idealny model prawdopodobnie nie jest możliwy.

Ale to właśnie oznacza, że budując WIZJĘ V Rzeczpospolitej – Polski fair, powinniśmy poszukiwać rozwiązań, które byłyby najlepszym przybliżeniem do ideału. Wyciągając wnioski z publikowanych na naszej stronie tekstów i nadesłanych do tej pory komentarzy wyłoniliśmy następujące propozycje programowe dla V RP – Polski fair.

(Niektóre z propozycji mają charakter alternatywny lub nie są jeszcze dostatecznie zdefiniowane. Mamy nadzieję, że w toku dalszej dyskusji uda się nam wybrać najwłaściwsze konkretne rozwiązania.)

Czytaj dalej Praworządność