Praworządność

Prawo i jego stosowanie – praworządność – są warunkiem istnienia każdego społeczeństwa. Praworządność bywa zagrożona przez niesprawność jej wymierzania albo egzekucji. Jej poprawne funkcjonowanie jest warunkiem istnienia państwa, i o ile prawa są sprawiedliwe, jest warunkiem istnienia sprawiedliwości oraz racjonalności wzajemnego funkcjonowania.

Praworządność to nie tylko „dobre prawo” – stanowione zgodnie ze świadomą wolą i interesem społeczeństwa – ale także jego sprawne i sprawiedliwe stosowanie. Niestety, jeszcze tak w Polsce nie było, aby można było powiedzieć, że satysfakcjonuje nas stan praworządności. W ostatnim okresie jest ona szczególnie zagrożona przez politykę IV RP, która podporządkowała i nadal podporządkowuje stosowanie prawa politycznej woli partii i jej liderów.

Idealny model prawdopodobnie nie jest możliwy.

Ale to właśnie oznacza, że budując WIZJĘ V Rzeczpospolitej – Polski fair, powinniśmy poszukiwać rozwiązań, które byłyby najlepszym przybliżeniem do ideału. Wyciągając wnioski z publikowanych na naszej stronie tekstów i nadesłanych do tej pory komentarzy wyłoniliśmy następujące propozycje programowe dla V RP – Polski fair.

(Niektóre z propozycji mają charakter alternatywny lub nie są jeszcze dostatecznie zdefiniowane. Mamy nadzieję, że w toku dalszej dyskusji uda się nam wybrać najwłaściwsze konkretne rozwiązania.)

PROPOZYCJE PROGRAMOWE dla V RP

NIEZALEŻNOŚĆ SĄDÓW

Należy zagwarantować (przywrócić) niezależność sędziów od polityków. Przywrócić autorytet Trybunałowi Konstytucyjnemu – zbudować mechanizmy jego niezależności.

NIEZALEŻNOŚĆ PROKURATURY

Przywrócić niezależność Prokuratury od polityków, wprowadzić publiczną kontrolę jej funkcjonowania.

PRZEGLĄD PRAW CZŁOWIEKA

Dokonać zobiektywizowanego przeglądu polskiego prawa i jego stosowania pod kontem uchybień i luk w realizacji praw człowieka i sprawiedliwości społecznej. W przeglądzie powinni uczestniczyć obok przedstawicieli nauk społecznych przedstawicie organizacjo pozarządowych. Ten przegląd powinien stać się podstawą sformułowania odpowiednich projektów ustaw doskonalących prawo i jego stosowanie pod kontem praw człowieka.

REFORMA SĄDOWNICTWA

Należy zadbać o znaczne podwyższenie wymagań wobec sędziów co do ich kompetencji społecznych i etycznych. Wymaga to zdecydowanego poszerzenia programu edukacji sędziów o przedmioty humanistyczne (socjologia, psychologia, filozofia). Znacznie lepiej należy przeszkolić sędziów, zajmujących się sprawami gospodarczymi, w zakresie praktyki i teorii funkcjonowania działalności gospodarczej. Zreformować pod tym kontem instytucje i programy kształcące sędziów. Bycie sędzią powinno odzyskać właściwy, wysoki etos. Należy usprawnić procedury sądowe, ograniczyć kognicję sądów, zreformować procedury powoływania biegłych, zwiększyć liczbę sędziów i dofinansować sądownictwo.

SĘDZIOWIE POKOJU

Wprowadzić system wybieranych przez obywateli „sędziów pokoju”. Rozstrzygaliby oni, pod kontrolą społeczną w prostych sprawach nie zagrożonych wysoką karą i prowadzili procedury pojednawcze.

BEZPŁATNA POMOC PRAWNA

Rozwinąć i udostępnić szerszym rzeszom obywateli system bezpłatnej pomocy prawnej.

PRAWA WYBORCZE

Utrzymać i umocnić niezależność instytucji zatwierdzających wybory Państwowej Komisji Wyborczej i Sądu Najwyższego oraz przeciwdziałać takim zmianom w polskim systemie wyborczym, które ułatwiałyby zwycięstwo największych partii i sprawiłyby, że duża część głosujących nie miałaby reprezentacji w Sejmie i Senacie.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on Twitter
  • Leszek Sikora

    Czy można prosić o coś więcej na temat postulatu utworzenia instytucji sędziów pokoju?

    • Anna Grodzka

      Panie Leszku. W tym dziale publikujemy nadesłane do nas propozycje programowe. Sami chcielibyśmy aby ta propozycja nabrała bardziej konkretetnego wyrazu.

    • Lalla Podobińska

      W dziale Program sygnalizujemy tematy, które naszym zdaniem wymagają zreformowania w V RP i liczymy na Państwa komentarze i kreatywność w wypełnieniu treścią tych postulatów.